‘आम्ही बेफिकर’ : दिग्दर्शकाची ‘बेफिकरी’ प्रेक्षकांची ‘परीक्षा’ पाहते!
कला-संस्कृती - मराठी सिनेमा
धनंजय श्रीराम सानप
  • ‘आम्ही बेफिकर’ची पोस्टर्स
  • Sat , 30 March 2019
  • कला-संस्कृती Kala-Sanskruti मराठी सिनेमा Marathi Movie आम्ही बेफिकर Aamhi Befikar

चांगली कलाकृती तयार करण्यासाठी त्यामागचा विचार स्पष्ट असणं महत्त्वाचं असतं. जेणेकरून त्या कलाकृतीद्वारे जे काही मांडायचं आहे, ते रसिकांपर्यंत सहजरीत्या पोहचू शकेल. ‘आम्ही बेफिकर’ हा सिनेमा नेमकं काय मांडू पाहतोय, हेच दिग्दर्शकाला सांगता आलेलं नाही.

सिनेमाची कथा आजच्या तरुण पिढीवर आधारित आहे. मात्र त्यात एकाच वेळी अनेक उप-विषयाला हात घालण्याचा प्रयत्न केल्यामुळे सावळागोंधळ निर्माण झाला आहे. त्यामुळे सिनेमा पूर्णतः गंडलाय असं वाटतं.

ही चार महाविद्यालयीन तरुणाची कथा आहे. या तरुणांना स्वतःचं अस्तित्व निर्माण करायचं आहे. मात्र त्यांना अनेक अडचणीला तोंड द्यावं लागतं. ही चारही तरुण म्हणजे वेगवेगळ्या प्रवृत्ती आहेत. तरुणपणातलं झपाटलेपण त्यांच्या अंगात आहे. हे तरुण सिनेमा निर्माण करण्याचं स्वप्न पाहतात. मग त्यात येणाऱ्या अडचणी आणि त्यांची जिद्द, असं काहीसं कथानक उभं करण्याचे दिग्दर्शक कवीश्वर मराठे यांचे प्रयत्न समाधानकारक ठरत नाहीत.

कारण मैत्री, प्रेम, पैसा, नाती यांच्यात गुंतलेला सिनेमा पारंपरिक पद्धतीनं पुढे रेटला आहे. सिनेमाची कथा चांगली असली तरी त्यावर आणखी मेहनत घेणं आवश्यक होतं. पडद्यावर नेमकं काय सुरू आहे हेच कळत नाही.

पूर्वार्ध आणि उत्तरार्ध यांच्यात ताळमेळ लागत नाही. कथा बरी असली तरी सिनेमाची मांडणी असमाधानकारक आहे. कथेत येणारे चढउतार लय सोडतात. नको तिथं गडद आणि भडक केलेले संवाद नीरस आहेत. सिनेमाचं चित्रीकरण हीदेखील कच्ची बाजू आहे. एडिटिंगमध्ये राहिलेल्या उणिवा पडद्यावर सहज उमटून दिसतात.

दिग्दर्शकाचा हा पहिला प्रयत्न आहे. त्यामुळे काही गोष्टींकडे दुर्लक्ष केलं तरी सिनेमातील तांत्रिक गोष्टी पिच्छा सोडत नाहीत. अभिनय हा सिनेमाचा महत्त्वाचा घटक असतो. मात्र या सिनेमात नवख्या कलाकारांचा अभिनय निराशाजनक आहे. सुयोग गोऱ्हे, स्वप्निल काळे, अक्षय हडके या नवीन कलाकारांनी चांगला प्रयत्न केला आहे. ‘उर्फी’ या सिनेमानंतर मितली मयेकर यात अभिनय करताना दिसते. मात्र तो साधारण आहे.

दिग्दर्शकानं केलेला प्रयत्न नक्कीच चांगला आहे. मात्र सिनेमा विषयाच्या केंद्राभोवती फिरत नाही. कथा कोलांटउड्या मारत राहते आणि मूळ विषय बाजूला पडतो. एक विषय प्रेक्षकांसमोर उलगडण्यापूर्वीच दुसऱ्या विषयाला हात घातला जातो. त्यामुळे सबंध सिनेमात ठाम असं काहीच राहत नाही. सिनेमा ‘बेफिकर’ तरुणांची कथा मांडत असला तरी कथेबाबत दिग्दर्शकानं केलेली ‘बेफिकरी’ सिनेमाच्या मुळावर उठते.

थोडक्यात सिनेमा दिग्दर्शन, पटकथा, संवाद, अभिनय आणि संगीत या पाचही स्तरावर कमी पडतो. तांत्रिकदृष्ट्या सिनेमात वापरण्यात आलेल्या ‘फ्रेम’ फार प्रभावी नाहीत. सिनेमाचं संगीत ठीकठाक आहे, तर संवादात लयबद्धता नाही. कथा ताणून सिनेमा लांबलचक केला आहे. त्यामुळे हा सिनेमा प्रेक्षकांची एक प्रकारे परीक्षाच पाहतो.

.............................................................................................................................................

‌लेखक धनंजय श्रीराम सानप पत्रकारितेचे विद्यार्थी आहेत.

dhananjaysanap1@gmail.com

.............................................................................................................................................

Copyright www.aksharnama.com 2017. सदर लेख अथवा लेखातील कुठल्याही भागाचे छापील, इलेक्ट्रॉनिक माध्यमात परवानगीशिवाय पुनर्मुद्रण करण्यास सक्त मनाई आहे. याचे उल्लंघन करणाऱ्यांवर कायदेशीर कारवाई करण्यात येईल.

.............................................................................................................................................

‘अक्षरनामा’ला आर्थिक मदत करण्यासाठी क्लिक करा -

.............................................................................................................................................

Post Comment

अक्षरनामा न्यूजलेटरचे सभासद व्हा

ट्रेंडिंग लेख

ही कथा मूळ परंपरेत बसत नाही. श्रद्धांना कवटाळत बसत नाही. कथालेखकाच्या स्वभावातच ती बसत नाही. तत्त्वज्ञानाच्या आहारी न जाता भावनेच्या हिंदोळ्यावर अक्षरलव्हाळीची अक्षरं हिंदकळत राहतात
समीक्षक आणि विचारवंत प्रा. गो. मा. पवार यांच्या आयुष्यभराच्या चिंतन-व्यासगांची साक्ष असणारा हा लेखसंग्रह आहे
खालिद जावेद यांच्या कथांतली भाषा अचानक सपाट वर्णनाला भेदून काव्यात्मकतेच्या पायऱ्या चढून जाते, हे जाणवून वाचक स्तिमित होतो. त्यांच्या कल्पनाशक्तीने अवाक होतो…
पुस्तकं येत गेली, तसे उत्तरोत्तर आधी घर आणि मग मनही पुस्तकांनी भरून गेले. असंख्य विश्वात एकाच वेळी नांदण्याचा अद्भुत म्हणावा असा आनंदमयी अनुभव दिला त्यांनी…
पुस्तक फक्त वाचण्यासाठी ही संकल्पनाच बदलली आहे? आता ते केवळ प्रदर्शन, दिखावा करण्यासाठी, अभिमानाने मिरवण्यासाठी आणि लोकांचे आणि माध्यमांचेही लक्ष स्वतःकडे वेधून घेण्यासाठी वापरण्यात येते!

सदरे

सुनील तांबे
परिमल माया सुधाकर
निखिल वागळे
संजय पवार
अमोल उदगीरकर

इतर लेख

जर खोलीत शिरलेल्या हत्तीची तुम्हाला भीती वाटत नसेल, तर तुम्ही त्याला भिडण्याची क्षमता राखता आणि जर ‘लाफ्टर थेरपी’वर तुमचा विश्वास नसेल, तर तुम्ही ‘सखाराम बाईंडर’चा हा प्रयोग नक्की बघाल

माणूस या विश्वाचा केंद्रबिंदू आहे हे कधीही न मानणारे तेंडुलकर आपल्या नाटकाच्या केंद्रस्थानी मात्र नेहमी माणूसच ठेवत आले. आणि हाच माणूस, ते मानत असलेल्या दैवापुढे कसा आणि किती हतबल असतो, हेच ते आपल्या नाटकात सतत दाखवताना दिसतात. तेंडुलकर थेट विषयाला भिडतात आणि त्या विषयावर बसलेली सगळी पुटं निर्ममतेने काढून तो विषय उघडानागडा तुमच्यासमोर पेश करतात. त्यामुळे आलेला प्रेक्षक बिचकतो.......

‘अंबा’ : युद्ध थांबल्याशिवाय पुरुषांना शरीरसुख न देण्याची शपथ घेणाऱ्या बायका आणि त्यामुळे रडकुंडीला आलेल्या पुरुषांची कथा

जगाला शांततेची नितांत गरज आहे. म्हणूनच अशा स्थितीत सद्यस्थितीकडे स्त्रियांच्या दृष्टीकोनातून बघणं गरजेचं आहे. अशा वातावरणात हे नाटक मंचित होणं फार महत्त्वाचं आहे. मूळ ग्रीक नाटकाचा काळ ख्रिस्तपूर्व म्हणजे काळाच्या दृष्टीनं पक्का आहे. मात्र आजच्या जगात कोठे ना कोठे युद्धं सुरू असतं, हिंसेचं थैमान सुरू असतं. अशा स्थितीत एखादा देश किंवा एखादा काळ न दाखवता या भीषण समस्येचं वैश्विक रूप समोर आणणं महत्त्वाचं ठरतं.......

‘माय नेम इज जान’ : गौहर जान नावाच्या मनस्वी पण एका वेगळ्याच धुंदीत जगलेल्या कलाकाराची एकपात्री कहाणी

गौहरने गाण्यातून आणि नर्तनातून अफाट पैसा कमावला आणि तसाच बेफामपणे उधळला. तिची कलकत्त्यात स्वत:च्या नावाची इमारत होती- ‘गौहर मंजिल’. तिने तिच्या आवडत्या मांजरीच्या लग्नात त्या काळी तब्बल २० हजार रुपये खर्च केले होते. गौहर हे एक अजब मिश्रण होतं. तिला २२ भाषा येत होत्या. त्यातील अनेक भाषांत ती सफाईनं गाऊ शकत असे. एक प्रकारे बेहिशेबी जगणाऱ्या कलाकारांची जशी अपरिहार्य शोकांतिका होते, तशी गौहर जानचीसुद्धा झाली.......

समलैंगिक प्रेमाला कुटुंबात आणि समाजात पोषक वातावरण नाही, हे माहिती असतानाही ‘साबर बोंडं’ आपल्या प्रेमाचं अस्तित्व फुलवण्याचा प्रयत्न करतो!

समलैंगिक प्रेमाला कुटुंबात आणि समाजात पोषक वातावरण नाही, हे माहिती असतानाही ‘साबर बोंडं’ आपल्या प्रेमाचं अस्तित्व फुलवण्याचा प्रयत्न करतो. समलैंगिक प्रेमाचा ‘स्वीकार आणि सकारात्मकता’ हे या चित्रपटाचं एक वेगळेपण आहे. म्हणजे फक्त दोन भिन्नलैंगिक व्यक्तींमधल्या ‘प्रेमा’पलीकडे जात, पाहत, दोन समलैंगिक व्यक्तींमध्येही प्रेम असतं, हे या चित्रपटात खूप चांगल्या प्रकारे मांडलं आहे.......

अनोळखी असूनही ओळखीच्या वाटणाऱ्या, परकी असूनही आपलेपणा दाखवणाऱ्या त्या मुलीला अनया चक्क स्वतः च्या घरी घेऊन येते. आणि मग पुढे घडते ‘एक तिची गोष्ट’!

जरा अवखळ, जरा अल्लड, पण धीट, बिनधास्त, मनात येईल ते करणारी ती मुलगी अनयाच्या मरगळलेल्या, कोमेजलेल्या मनावर जणू ताजेपणाचं गुलाबपाणी शिंपडते. अनोळखी असूनही ओळखीच्या वाटणाऱ्या, परकी असूनही आपलेपणा दाखवणाऱ्या त्या मुलीला अनया चक्क स्वतः च्या घरी घेऊन येते. आणि मग.... मग पुढे घडते ‘एक तिची गोष्ट’.......

‘बसोली’ची पन्नाशी!

‘बसोली’चं हे पन्नासावं वर्षं. ‘बसोली’ हा चंद्रकांतचा श्वास आहे. आजूबाजूला दीडशे-दोनशे मुलं वावरत, खेळत असली, खेळता खेळता भरपूर गोंगाट करत असली, तरीही त्याचा चंदूला काहीही त्रास होत नाही. उलट ही मुले हा गोंगाट आपल्यासाठीच करताहेत आणि तोच आपला प्राणवायू आहे, असा चंदूचा भाव असतो. मुलांचा गोंगाट जर सलग दोन-चार दिवस ऐकू आला नाही, तर चंदूला डिप्रेशन आल्याशिवाय राहणार नाही, असं आम्ही जे म्हणतो ते काही उगाच नाही! .......

‘आता थांबायचं नाय!’ : कुटुंबासोबत बसून चित्रपटगृहात पाहावा, असा एक नितळ, प्रामाणिक चित्रपट

आता थांबायचं नाय!’ या मराठी चित्रपटाची मला जमेची बाजू वाटते, ती ही की, या चित्रपटात एकच एक विशिष्ट नायक नाही. इथे अनेक जण नायक आहेत. खलनायकही बरेच आहेत. त्या दृष्टीने पाहता ही कुणा एका माणसाच्या विजयाची कथा न राहता ती एका समाजाच्या विजयाची कथा होते. त्यामुळेच अधिक तीव्रतेने भिडते. खूप हसवते आणि बऱ्याच ठिकाणी हसवता हसवता डोळ्यांत पाणीही आणते. चित्रपट कुठेही मेलोड्रॅमॅटिक न होता प्रामाणिक आणि निरागस वाटत राहतो.......

आता अंतिम समयी तरी आपण आयुष्यात निश्चितपणे काय केलेत हे सांगा, असे ठकी विचारते, आणि एका फालतू विषयावर संशोधन करणाऱ्या संशोधकाची ते सांगता सांगता पुरेवाट होते!

साहित्यिक/विचारवंतानी २०१४ नंतरच्या काळात काही निश्चित भूमिका घेतलेली दिसत नाही, हे वारंवार नाटकाच्या निमित्ताने पुढे येत राहते. यातच नाटकाचे यश आहे. मात्र असे प्रत्यक्ष न म्हणता त्याचे फक्त सूचन केले आहे. भारतातील व्यवस्थेवर भाष्य करताना सलमान रश्दी यांनी त्यांच्या ‘मिडनाईट्स चिल्ड्रेन’मध्ये १५ ऑगस्ट १९४७ला जन्मलेले सलीम सिनाई हे पात्र उभे केले होते, तसेच काहीसे हे पात्र आहे.......

खरे तर सतीश आळेकरांनी या नाटकाचे नाव ‘ठकीशी संवाद’ याऐवजी ‘मध्यमवर्गाचे महानिर्वाण’ असे त्यांच्या अगोदरच्या नाटकाच्या धर्तीवर ठेवायला हवे होते!

संहितेतील हे विविध अर्थ आजची कलाकारांची पिढी कसे पाहते? त्यांच्या दृष्टीला हे नाटक, त्यातले विविध व्यंगार्थ कसे दिसतात? तरुण दिग्दर्शक अनुपम बर्वे याने या नाटकाचे सारे व्यंगार्थ ज्या पद्धतीने संहितेत अचूकपणे टिपून बाहेर साकारले आहेत, त्याच्या ‘दृष्टी’ला आणि ‘कर्ते’पणाला खरोखरीच दाद द्यायला हवी. अनुपमने अत्यंत कल्पकपणे नाटकातील अनेक आशयसूत्रे प्रखरपणे बाहेर काढली आहेत.......

लहानांपासून मोठ्यांपर्यंत सर्वांना आपल्या किमयेची भुरळ पाडणाऱ्या जपानच्या ‘स्टुडिओ जिब्ली’चं चित्तचक्षुचमत्कारिकाहूनही चमत्कारिक विश्व! (उत्तरार्ध)

जिब्लीचे जवळपास सर्वच चित्रपट पाहून झाले आहेत, पण त्यांच्याविषयी वाटणारं आकर्षण काही कमी होत नाही. जिब्लीपट पाहिल्यानंतर त्या आकर्षणाला उधाणच आल्यासारखं वाटतं. एकदा पाहिल्यानंतरही पुन्हा पुन्हा पाहावेसे वाटतात आणि प्रत्येक वेळी पाहू तेव्हा नवीन काहीतरी पाहतो आहोत, असंच वाटतं. केवळ मनोरंजनासाठी एक उत्तम निवड ठरतेच, पण त्यात जे वैचित्र्य आणि जी अद्भुतता आहे, ती पाहताना आपल्यातली सौंदर्यदृष्टीही जागी होते.......

© 2026 अक्षरनामा. All rights reserved Developed by Exobytes Solutions LLP.